|
 Starsza, oty³a, od¿ywiaj±ca siê niezdrowo osoba – taki stereotyp chorego na cukrzycê wci±¿ mieszka w naszych g³owach. Tymczasem na tê gro¼n± chorobê mo¿e zapa¶æ prawie ka¿dy, choæ oczywi¶cie istniej± czynniki zwiêkszaj±ce ryzyko.
Dane i prognozy ¦wiatowej Organizacji Zdrowia s± zastraszaj±ce. Wed³ug szacunków do 2030 roku na ca³ym ¶wiecie bêdzie ponad 360 mln. cukrzyków. W porównaniu z rokiem 2000 to wzrost o 114%. W Polsce te szacunki s± podobne.
Dzi¶ w kraju mamy 2,5 mln diabetyków, z czego ok. 750 000 osób nie jest ¶wiadoma tego, ¿e ju¿ zapad³a na cukrzycê. Kolejne 2,5 mln Polaków znajduje siê grupie ryzyka.
Najgro¼niejsze powik³ania
Cukrzyca jest uznawana za bardzo gro¼n± chorobê z kilku powodów. Po pierwsze jest chorob± nieuleczaln±. Pacjent ze zdiagnozowan± cukrzyc± musi nauczyæ siê z ni± ¿yæ, zmieniæ diametralnie swoje przyzwyczajenia, dietê, sposób spêdzania czasu.
- Ciê¿ko traktowaæ cukrzycê jak normaln± chorobê. Jest ona schorzeniem przewlek³ym i nieuleczalnym. Gdy spotyka ludzi m³odych czêsto jest to dla nich dramat. Z cukrzyc± trzeba siê nauczyæ ¿yæ, trzeba poznaæ wszystkie tajniki tej choroby, przestrzegaæ zasad i stale wspó³pracowaæ z lekarzem diabetologiem. Wtedy mo¿na w miarê normalnie ¿yæ i byæ pe³nowarto¶ciowym cz³onkiem spo³eczeñstwa – t³umaczy El¿bieta Gnas, Prezes Oddzia³u Mazowieckiego Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków.
Po drugie cukrzyca jest chorob±, która rozwija siê przez d³u¿szy czas i mo¿emy nie byæ ¶wiadomi faktu, ¿e ju¿ jeste¶my chorzy. Tymczasem choroba czyni spustoszenie w naszym organizmie.
- Leczona cukrzyca u wyedukowanego pacjenta nie jest gro¼na. Natomiast je¶li pacjent nie nauczy siê choroby i nie przestrzega zasad - gro¿± mu ogromne powik³ania. Nieleczona cukrzyca, czyli d³u¿szy stan permanentnie podwy¿szonego poziomu cukru, mo¿e spowodowaæ ogromne spustoszenie w organizmie: utratê wzroku, zespó³ stopy cukrzycowej, niewydolno¶æ nerek, choroby serca i wiele innych bardzo niebezpiecznych schorzeñ – wyja¶nia El¿bieta Gnas.
Rola samokontroli
Co zatem musi robiæ cukrzyk, aby kontrolowaæ swoj± chorobê? Przede wszystkim przestrzegaæ diety. Nie jest ona tak uci±¿liwa jak mog³oby siê wydawaæ. Diabetyk musi wystrzegaæ siê t³uszczów zwierzêcych, wiêc mo¿e spo¿ywaæ jedynie chude, przyrz±dzone w specjalny sposób miêso. Oczywi¶cie musi równie¿ unikaæ s³odyczy. I to w zasadzie wszystko.
- Tak naprawdê dieta diabetyka to nic innego jak zdrowy model od¿ywiania siê. Niektórzy diabetolodzy mówi± nawet, ¿e chory na cukrzycê mo¿e zje¶æ prawie wszystko. Pod znakiem zapytania stoi jedynie kwestia ile tego zje. Kawa³eczek gorzkiej czekolady raz na miesi±c nie stanowi problemu, ale zjedzenie ca³ej tabliczki mo¿e ju¿ byæ gro¼ne – mówi El¿bieta Gnas.
Oprócz diety kluczowe jest sta³e kontrolowanie poziomu insuliny w organizmie. Tu z pomoc± chorym przychodzi nowoczesna technika. Glukometry - niewielkie urz±dzenia z elektronicznymi lub chemicznymi paskami testowymi pomagaj± sprawdzaæ poziom cukru we krwi. Wystarczy nanie¶æ kroplê krwi na pasek, w³o¿yæ do aparatu i poczekaæ na wynik.
W wyrównywaniu poziomu insuliny w organizmie pomocne s± tzw. peny, czyli wstrzykiwacze przypominaj±ce pióra wieczne, oraz pompy insulinowe, urz±dzenia wielko¶ci pude³ka zapa³ek, które poprzez cewnik umieszczany w tkance podskórnej - np. na brzuchu czy ramionach - umo¿liwiaj± ci±g³± infuzjê insuliny, wed³ug danych wprowadzonych do ich pamiêci.
Dziêki Wielkiej Orkiestrze ¦wi±tecznej Pomocy Polska jest pierwszym na ¶wiecie krajem objêtym programem leczenia dzieci z cukrzyc± pompami insulinowymi. Od 2001 roku prawie 2,5 tysi±ca m³odych Polaków otrzyma³o od WO¦P pompy insulinowe. To dla nich niezwyk³a szansa na wygodne, normalne ¿ycie. Dzieci mog± siê swobodnie bawiæ, braæ udzia³ w ró¿nych aktywno¶ciach bez ci±g³ego strachu o poziom glukozy we krwi.
Edukacja i profilaktyka
Wcze¶nie rozpoznana cukrzyca jest chorob±, która wymusza zmiany w ¿yciu, ale zdyscyplinowany pacjent mo¿e z ni± normalnie ¿yæ. Kluczem do sukcesu jest profilaktyka, która pozwala na minimalizowania czynników ryzyka. Je¶li choroba jednak nas dosiêgnie, szybka diagnoza pomo¿e nam unikn±æ gro¼nych powik³añ.
- Oprócz wieku, p³ci i uwarunkowañ genetycznych wszystkie czynniki ryzyka zale¿± od pacjenta. Ryzyko zachorowania znacznie zwiêkszaj±: oty³o¶æ, stres, palenie papierosów i brak aktywno¶ci fizycznej. Tymczasem cukrzycê typu 2 rozpoznaje siê w Polsce ¶rednio po dziesiêciu latach od zachorowania, choæ w wiêkszo¶ci przypadków ju¿ pierwsze objawy powinny byæ oczywiste dla lekarza, czy farmaceuty, który powinien zalecaæ odpowiednie badania – t³umaczy prof. W³adys³aw Grzeszczak ze ¦l±skiego Uniwersytetu Medycznego.
G³ówne powody coraz czêstszego zapadania na cukrzycê to zmiany cywilizacyjne: niezdrowe od¿ywianie, brak wysi³ku fizycznego i towarzysz±ca im oty³o¶æ. Dodatkowymi czynnikami s± palenie papierosów i stres.
- Oty³o¶æ i od¿ywianie to g³ówne faktory. Przy wska¼niku masy cia³a (BMI) 23 wspó³czynnik zachorowalno¶ci wynosi 40 osób na 100 000. Przy BMI 25 jest to ju¿ dwa razy wiêcej, czyli 80, a przy BMI 35 a¿ 30 razy wiêcej czyli 1200! – ostrzega profesor Grzeszczak.
Programy profilaktyczne s± wiêc niezwykle istotne. W tym roku rusza pierwszy ogólnopolski program szkolenia farmaceutów „Prodiab”, rozwijaj± siê tez Cukrzycowe Centra Edukacji, w których mo¿na uzyskaæ informacje o chorobie.
Bardzo wa¿na jest te¿ edukacja dla chorych. Tu olbrzymia rolê odgrywaj± stowarzyszenia i organizacje pozarz±dowe. ¦wietnym przyk³adem jest zorganizowana przez ko³o Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków w ¦rodzie Wielkopolskiej Szko³a Cukrzycy.
- W³a¶nie zakoñczy³a siê trzecia ju¿ edycja Szko³y. Wyk³ady odbywaj± siê raz na miesi±c, przez ca³y rok. Uczestniczy w nich ok. 200 osób, niektóre doje¿d¿aj± do nas nawet z innych województw. Na zajêciach poznajemy tajniki cukrzycy, uczymy siê jak jeszcze ³atwiej ¿yæ z t± chorob±. Dla diabetyków taka wiedza jest bezcenna – opowiada jedna z uczestniczek Szko³y Cukrzycy, Wies³awa Janicka.
Aby 2,5 mln. polskich diabetyków zna³o dobrze swoj± chorobê, takie szko³y powinny powstaæ w ka¿dym powiecie.
Badania i zdrowy styl ¿ycia
Najlepiej jednak ustrzec siê cukrzycy. Sposobem na to jest zdrowy styl ¿ycia. Je¶li bêdziemy uprawiaæ sport, je¶æ zdrowo i z umiarem, rzucimy palenie i postaramy siê unikaæ stresu mamy du¿e szanse na przechytrzenie choroby.
- Likwidowanie czynników ryzyka i wczesne wykrywanie choroby to klucz do sukcesu – przekonuje profesor Grzeszczak.
¯yjmy wiêc zdrowiej i pamiêtajmy o profilaktycznych badaniach. To jedyny sposób na oddalenie wizji s³odkiej epidemii.
Autor: Filip Mi³uñski/www.niepelnosprawni.pl.
|
|
|
.jpg){kind=small}
.jpg)
Je¶li prze¿y³e¶ tragediê i nie wiesz, co ze sob± zrobiæ. Je¶li masz jakikolwiek problem, z którym nie potrafisz sobie poradziæ. Je¶li stoisz przed podjêciem wa¿nej decyzji i chcia³by¶ lepiej poznaæ siebie i swoje potrzeby i upewniæ siê w obranym kierunku Twojego ¿ycia, napisz do naszego psychologa on-line 
(0 g³os)